ประโยชน์ทางกายภาพ

การฝึกโยคะเป็นประจำนั้นส่งผลทำให้มีร่างกายที่ดีขึ้น แม้กระทั้งผู้ที่ต้องการบำบัดจากโรคบางชนิดก็สามารถช่วยได้ ซึ่งประโยชน์ทางกายภาพเมื่อเราฝึกโยคะเป็นประจำนั้นคือ

• การเพิ่มความแข็งแรง ความสมดุล และความยืดหยุ่นของร่างกาย
• ช่วยปรับปรุงการหายใจ ทำให้เรามีพลังงานและรู้สึกมีชีวิตชีวา
• รักษาการเผาผลาญของร่างให้สมดุล
• ช่วยในการลดน้ำหนัก และยังช่วยทำให้ระบบย่อยอาหารดีขึ้น
• ปรับปรุงสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดให้ดีขึ้น
• ปรับปรุงประสิทธิภาพทางด้านกีฬาและการออกกำลังกาย
• ลดอาการบาดเจ็บที่อาจจะเกิดขึ้น
• สำหรับคนทำงานก็ยังช่วยเรื่องออฟฟิศซินโดรม

ประโยชน์ทางจิตใจ

ประโยชน์ทางด้านจิตใจหลักๆของโยคะคือ ความเครียด ความวิตกกังวัลที่ลดน้อยลงทั้งจากการทำงานและชีวิตส่วนตัวเพราะโยคะนั้นไม่ได้มีเพียงแค่การฝึกปฎบิติเท่านั้นแต่ยังสอนให้เราสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน ตาม โยคะสูตร (Yoga Sutras) ของปตัญชลี ที่กล่าวไว้ 4 บทคือ

• บทที่ 1 ว่าด้วยสมาธิ
• บทที่ 2 ว่าด้วยวิถีโยคะ อันประกอบด้วยมรรค 8 ประการ
• บทที่ 3 ว่าด้วยอิทธิฤทธิ์ที่ได้รับจากการฝึกจิตจนมีพลัง
• บทที่ 4 ว่าด้วยไกวัลย หรือ ความหลุดพ้นตามแนวคิดของปตัญชลี

หากศึกษาอย่างจริงจังก็จะส่งผลทำให้จิตสงบ มีสมาธิมากขึ้น และเพิ่มความมั่นคงทางจิตใจมากยิ่งขึ้น

ประโยชน์ที่ได้จากโยคะนั้นมีมากมายกว่าที่กล่าวมาอีกเยอะ หากเราตั้งใจและต้องการที่จะมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและสุขภาพจิตที่ดีก็สามารถเริ่มได้ง่ายๆ แค่มีอุปกรณ์ไม่กี่ชิ้นก็สามารถเรียนรู้ได้

บทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม เกี่ยวกับโยคะ

สไตล์ของไอเยนคาร์เแตกต่างจากรูปแบบอื่นในโยคะ 3 วิธีคือ ความถูกต้องแม่นยำในการจัดตำแหน่งร่างกาย ความสำคัญของการจัดลำดับท่าทาง และการใช้อุปกรณ์ประกอบ เช่นเข็มขัด บล็อก และผ้าห่ม เป็นตัวช่วย

ไอเยนคาร์เป็นโยคะพื้นฐานที่ไม่จำเป็นต้องอาศัยความอ่อนตัวมากนัก จึงเหมาะสำหรับผู้ที่เพิ่งเริ่มฝึกโยคะ และเพื่อเพิ่มสภาพคล่องให้นักเรียนโยคะประเภทนี้จึงนำอุปกรณ์ประกอบมาใช้ เพราะร่างกายแต่ละคนมีความยืดหยุ่นและปัญหาสุขภาพแตกต่างกันไป จึงอาจส่งผลทำให้การเข้าถึงท่าโยคะอาสนะบางท่าทำได้ยาก แต่หากใช้อุปกรณ์ประกอบ นักเรียนทุกคนก็จะสามารถทำอาสนะได้อย่างสมบูรณ์แบบ อีกทั้งสามารถฝึกฝนได้อย่างสม่ำเสมอ แต่บางท่าก็ไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ประกอบเช่นกัน

เครดิตภาพ freepik.com

“Whenever we find stiffness in the body, our mind should be especially supple. It is never the stiffness in our bodies that limits our practice, it is always the stiffness of our mind.“

— Geeta Iyengar

แนวคิดของไอเยนคาร์โยคะก็คือ เมื่อโยคะพัฒนาความสมดุลในร่างกาย ความสมดุลในจิตใจก็จะตามมาด้วย การปฏิบัตินี้เป็นความคิดที่จะส่งเสริมความผาสุกทางร่างกาย ซึ่งจะช่วยเพิ่มความแข็งแกร่ง ความยืดหยุ่น ความคล่องตัวของร่างกาย พร้อมทั้งช่วยเพิ่มพลังงาน ทำให้มีชีวิตชีวา มีสมาธิ ซึ่งสามารถปรับปรุงจิตวิญญาณ อารมณ์ และจิตใจให้ดีขึ้นได้

เครดิตภาพ freepik.com

ศูนย์หรือสถาบันของไอเยนคาร์นั้นมีมากมายหลากหลายประเทศเช่น สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ออสเตเลีย เป็นต้น อีกทั้งในประเทศอินเดีย ตั้งอยู่ที่เมืองปูเน่ (Pune) ส่วนในประเทศไทยก็ได้มีการนำมาเผยแพร่และมีศูนย์มากขึ้นกว่าเมื่อก่อนเช่นกัน ซึ่งใครที่สนใจก็ก็สามารถลองเข้าไปทดลองและศึกษาเพิ่มเติมก่อนได้

ไม่ว่าจะโยคะแบบไหนนั้นก็ให้ประโยชน์มากมาย ทำหน้าที่เป็นยาแก้เครียดในชีวิตประจำวัน ซึ่งจากศึกษาและผลการวิจัยได้สนับสนุนศักยภาพของโยคะในการลดความเจ็บปวดทางร่างกายและป้องกันโรค ช่วยให้ระดับพลังงาน ความแข็งแกร่ง และอารมณ์ดีขึ้น โยคะจึงเป็นทางเลือกที่ดีให้กับผู้ที่ต้องการทั้งร่างกาย ใจ และจิตวิญญาณที่แข็งแรง

ค้นหาบทความที่น่าสนใจเพิ่มเติมเกี่ยวกับ โยคะในประเทศไทย

เครดิตภาพ www.freepik.com

การฝึกฝนในรูปแบบนี้ใช้การแขวนส่วนต่างๆ ของร่างกายไว้ จะช่วยสร้างการยึดเกาะและเปิดร่างกายอย่างนุ่มนวลและเป็นธรรมชาติมากกว่าเมื่ออยู่บนพื้น ผ้าและเชือกยังช่วยให้ทรงตัวได้ดี ซึ่งเป็นสิ่งที่ท้าทายและสนุก ช่วยให้ร่างกายเกิดความสมดุล ไม่ปวดหลัง และกระชับกล้ามเนื้อ ในปัจจุบันเป็นที่นิยมอย่างมากในผู้ที่ฝึกโยคะ

ประวัติความเป็นมา

ประวัติความเป็นมานั้นไม่ค่อยแน่ชัด แต่เชื่อว่าอาจารย์โยคะ B. K. S. Iyengarr เป็นผู้ที่ใช้เครื่องมือต่างๆในการเล่นโยคะเป็นครั้งแรก เขาเป็นที่รู้จักกันดีในปี 2513 สำหรับ “Yoga Kurunta” คือการฝึกอาสนะด้วยการใช้เชือก หรือ ‘Yoga Puppetry’ ที่ใช้เชือกติดกับผนังเพื่อรองรับและการทรงตัวในอากาศ ซึ่งต่อมาได้รับความนิยมในอเมริกาตั้งแต่ในปี 2535 เป็นต้นไป ในปี 2549 จากข้อมูลวิกิพีเดียนั้นบอกว่ามีการพัฒนาโดย Michelle Dortignac โดยผสมผสานท่าโยคะ แบบดั้งเดิม พิลาทิส และการเต้นรำโดยใช้ผ้าแฮมมอค

ประโยชน์ที่ได้รับ

การฝึกแอเรียล โยคะ (Aerial Yoga) ถือเป็นหนึ่งในวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาความกระชับของร่างกายและปลดปล่อยความเครียด ซึ่งดีสำหรับจิตใจและร่างกายดังนี้

• ทำให้ร่างกายยืดหยุ่นและกระชับสัดส่วนต่างๆของร่างกาย
• บรรเทาแรงกดทับของข้อต่อและการกดทับของกระดูกสันหลังที่เกิดจากการออกกำลังกายบนพื้น
• บรรเทาความตึงเครียด
• เพิ่มความสมดุลและการรับรู้ทางร่างกาย
• เสริมความแข็งแกร่งของแกนกลางลำตัว
• ปรับปรุงการรับรู้ลมหายใจ
• เข้าถึงท่าคว่ำได้ง่ายขึ้น
• เผาผลาญแคลอรีได้มากถึง 300 แคลอรี ใน 50 นาที
• มีสมาธิจดจ่อมากขึ้น
• ความสนุกสนานและเพลิดเพลิน

อย่างที่บอกในข้างต้นว่าการฝึกนั้นเหมาะสำหรับทุกเพศทุกวัย เพราะการเรียนนั้นทางครูสอนโยคะจะเริ่มต้นฝึกตั้งแต่เริ่มต้นคือการใช้ผ้า การจับ การทรงตัว ซึ่งแอดมินคิดว่าเป็นอะไรที่น่าตื่นเต้นในการลองสิ่งแปลกใหม่ ถือเป็นความท้าทายและน่าสนใจ ตั้งแต่การเอาชนะความกลัวในการยกเท้าขึ้นจากพื้นเป็นครั้งแรก การฝึกท่าต่างๆ ซึ่งแอดมินแนะนำให้ฝึกฝนหรือเข้าเรียนกับผู้ที่มีประสบการณ์ สตูดิโอโยคะที่เปิดสอน ซึ่งในประเทศไทยนั้นก็มีหลากหลายที่เปิดสอนอย่างกว้างขวาง

ค้นหาบทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับโยคะ และเคล็ดลับสุขภาพ สตูดิโอโยคะ เพิ่มเติมได้ที่ siam.yoga เพื่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจที่ดีขึ้น

เทคนิคการฝึกฝน

สำหรับเทคนิคส่วนใหญ่จะเน้นฝึกควบคุมการลมหายใจเข้าออกจะช้า คงที่ และราบเรียบ ไม่ควรกลั้นหายใจ โดยหายใจเข้าและออกทางจมูกและลงสู่ท้อง นั่งหลังตรงเพราะจะทำให้กระดูกสันหลังตรงและนั่งให้มีความรู้สึกว่าร่างกายผ่อนคลายเสมอ ขณะที่กำลังฝึกให้หลับตา ปล่อยวางความคิดใดๆ โดยเน้นการหายใจ

ลมหายใจ 4 ส่วน:

1. การหายใจเข้า (Puraka)
2. การเก็บรักษาลมหายใจ จากภายใน (Antara-khumbaka)
3. การหายใจออก (Rechaka)
4. การเก็บรักษาลมหายใจ จากภายนอก (Bahya-khumbaka)

ในระหว่างการฝึกหากรู้สึกวิงเวียนเป็นลมหรือหายใจหอบ ให้หยุดการฝึกและหายใจเข้าช้าๆตามปกติอย่างผ่อนคลายจนกว่าจะรู้สึกหายดี อย่าเครียดหากรู้สึกเหนื่อยให้หยุดและพักผ่อน หลังจากฝึกแนะนำให้นอนพักในท่า Shavasana

ท่าอาสนะโยคะ Shavasana , Corpse Pose หรือ Mrtasana

การฝึกฝนค่อนข้างจริงจัง จึงแนะนำให้ฝึกฝนกับสถาบันหรือครูสอนโยคะดีกว่าเพราะเราจะได้ความรู้และข้อมูลที่ถูกต้องและได้ประโยชน์สูงสุดในการควบคุมลมหายใจ และเมื่อเราฝึกฝนจนชำนาญเเล้วก็จะทำให้จิตพร้อมที่จะเข้าสู่สมาธิ

ประโยชน์ของการฝึก

1. เสริมสร้างความแข็งแกร่งและส่งผลดีต่อการทำงานของปอด
2. ช่วยส่งเสริมการผ่อนคลายและปรับปรุงการหายใจ 
3. ช่วยลดปัญหาระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคหอบหืด และภูมิแพ้
4. ช่วยปรับสมดุลและผ่อนคลายระบบประสาท
5. ช่วยบรรเทาอาการปวดหัว
6. ขับสารพิษออกจากร่างกาย
7. ลดความเครียดและช่วยให้ความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าลดลง
8. เสริมสร้างสมาธิ และสติ

เพิ่มเติมสำหรับเวลาแห่งการฝึก ควรเป็นในช่วงเช้า ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทั้งกายและใจพร้อมรับและสดใส แต่ก็สามารถฝึกในกลางวันหรือเย็นได้เช่นกัน อย่างไรก็ดีการฝึกฝนโยคะมีหลากหลายรูปแบบที่น่าสนใจและเป็นประโยชน์มากมายสำหรับทุกเพศทุกวัย ซึ่งปัจจุบันผู้คนหันมาดูแลสุขภาพอย่างจริงจัง โยคะ จึงเป็นหนึ่งสิ่งที่คุ้มค่าแก่การฝึกฝนเพื่อดูแลสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจ

ติดตามบทความเพิ่มเติมที่น่าสนใจเกี่ยวกับโยคะ ได้ที่ siam.yoga

นอกจากนี้ยังเน้นที่การกระตุ้นจักระเพื่อกระตุ้น กุณฑาลินี (พลังดั้งเดิมของจักรวาลซึ่งสั่นสะเทือนอยู่ในมนุษย์ทุกคน สถิตที่ปลายสุดของกระดูกสันหลัง ) และส่งเสริมสุขภาพร่างกายและจิตใจ รวมถึงการกำจัดโรค

 หฐ เป็นคำสันสกฤต ที่สามารถแบ่งออกเป็นสองคำ คือ "หะ" หมายถึง "ดวงอาทิตย์"  และ "ธา" หมายถึง "ดวงจันทร์" โดยพระอาทิตย์เป็นสัญลักษณ์แทนความร้อน และ พระจันทร์เป็นสัญลักษณ์แทนความเย็น

การฝึกเป็นประจำจะช่วยเพิ่มความแข็งแรง ความยืดหยุ่น และความสมดุล และอาจช่วยปรับสภาพแอโรบิกแบบเบาถึงปานกลางได้เช่นกัน ขึ้นอยู่กับสไตล์ที่ฝึก ช่วยในการฝึกผสมผสานการหายใจ ( ปราณยามะ ) และการทำสมาธิ การฝึกเป็นประจำแสดงให้เห็นแล้วว่าให้ผลที่เป็นประโยชน์ในสภาวะสุขภาพมากมาย เช่นโรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคหอบหืด ภาวะมีบุตรยาก การตั้งครรภ์ การนอนไม่หลับ โรคข้ออักเสบ โรคปวดกล้ามเนื้อข้อมือ และอาการปวดหลังเรื้อรัง รวมถึงการลดความเครียดและผ่อนคลายร่างกายและจิตใจ

การฝึกที่ได้รับความนิยมอย่างมากและสามารถเป็นพื้นฐานคือ สุริยะนมัสการ ซึ่งเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง หากท่านใครต้องการฝึกฝนโยคะ สามารถเข้าไปศึกษาเพิ่มได้ที สุริยนมัสการ ซึ่งจะมีทั้งวีดีโอและแนะนำโยคะอาสนะแต่ละท่าเพื่อให้เข้าใจมากขึ้น

โยคะคืออะไร

ความหมายของโยคะมีรากศัพท์มาจากภาษาสันสกฤตคือ Yuj ‘ ยุจ’ หมายถึง ‘เข้าร่วม’ หรือ ‘เทียมแอก’ หรือ ‘รวมเป็นหนึ่ง’ โดยรวมแล้วคือ  “ความเชื่อมโยง ความผูกพัน การรวมกันเป็นหนึ่ง”  เป็นการทำจิตใจให้สงบ การที่จิตไม่รับรู้อารมณ์ คือ รูป เสียง กลิ่น รส และสัมผัสต่าง ๆ วิธีการควบคุมร่างกายและจิตใจได้อย่างสมบูรณ์โดยการทำจิตให้เป็นสมาธิ หลุดพ้น ซึ่งประโยชน์ที่แท้จริงของการทำโยคะนั้นจะได้ทั้งร่างกาย และจิตใจ ตระหนักรู้ในตนเอง ให้พ้นทุกข์ทั้งปวงที่นำไปสู่ ​​’ภาวะแห่งการหลุดพ้น’ (โมกษะ) หรือ ‘อิสรภาพ’ (ไกวัลยา) การใช้ชีวิตอย่างอิสระในทุกย่างก้าว สุขภาพและความสามัคคีจะเป็นวัตถุประสงค์หลักของการฝึกโยคะ

ยุคก่อนประวัติศาสตร์-ยุคประวัติศาสตร์

ประวัติศาสตร์ของโยคะนั้นยาวนานก่อนที่ศาสนาหรือระบบความเชื่อชุดแรกจะถือกำเนิดขึ้น เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของศาสนาและความศรัทธาเป็นเรื่องของความพยายามที่ซื่อสัตย์ของมนุษย์เพื่อพิชิตโรคชราและความตายเรามาหาคำตอบด้วยการเดินทางของสู่อินเดีย 6,000 ปีประวัติศาสตร์

ในตำนานของโยคี พระศิวะถูกมองว่าเป็นโยคีหรืออดิโยกิคนแรก และปราชญ์คนแรกหรืออาดีคุรุ โดยลงมาจุติในนามว่า กาปิลา มุนี (KAPILA MAHARSHI) เขามีชื่อเสียงและเป็นผู้ที่เก่งที่สุดในโยคะ ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งโรงเรียนปรัชญาสัมคยา อีกทั้งเป็นผู้ริเริ่มปรัชญาสัมคยา(Samkhya) ซึ่งเป็นรากฐานสำหรับระบบโยคะของปตัญชลีในยุคคลาสสิก ซึ่งปรัชญานี้มีสิ่งสำคัญสองประการที่บ่งบอกถึงประสบการณ์ของมนุษย์ที่เกิดขึ้นจริงคือจิตสำนึกและความเข้าใจจิตใจและอารมณ์ เพื่อการตระหนักรู้ในตนเอง ในมหากาพย์มหาภารตะอธิบายว่าสัมคยาและโยคะเป็นปรัชญาที่คงอยู่ตลอดกาล และมีการค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์เป็นภาพวาดแกะสลักโยคีทำสมาธิ ช่วงเวลาและสถานที่คาดว่าอยู่ในอารยะธรรมสินธุ 3,900-1,500 ปีก่อนคริสตกาล โดยมีหลักฐานหลายแห่งในเมืองฮารัปปาในอินเดียโบราณ และมีบันทึกในฤคเวท คัมภีร์ที่เก่าแก่ที่สุด เขียนถึงการฝึกโยคะในรูปแบบพิธีกรรม เพลง ศิลปะต่างๆ

ยุคคลาสสิก-ยุคหลังคลาสสิก

นักปราชญ์ชาวฮินดูมหารชี ปตัญชลี(Maharshi Patanjali) ประวัติชีวิตของปตัญชลีแทบไม่มีใครทราบ เต็มไปด้วยตำนานและความขัดแย้ง ไม่มีหลักฐานแน่ชัดเกี่ยวกับการกำเนิดของมหารชี ปตัญชลีแต่เชื่อว่าเขาเป็นฤาษีที่ทรงพลังและมาจากชนเผ่าน็อก สมัยพระมหากษัตริย์พุปุษยามิตรา ชุงกะ ระหว่าง 184-148 ปีก่อนคริสตกาล เป็นผู้รวบรวบปรับปรุงการฝึกโยคะวางแนวทางขั้นพื้นฐานเป็นคนแรก ซึ่งในเทคนิคนี้เป็นการรวบรวมคำตอบของจิตใจที่ถามขึ้น ซึ่งเป็นคำสอนพังเพยเพื่อเป็นตัวอย่าง มีจำนวนทั้งสิ้น 195 ประโยค ตำราพื้นฐานของคลาสสิกปรัชญาโยคะ เรียกว่า โยคะสูตร (Yoga Sutras)

โยคะสูตร (Yoga Sutras)

แบ่งเป็น 4 บทคือ

บทที่ 1 ว่าด้วยสมาธิ (Samadhi Pada) การฝึกสมาธิเป็นสถานะของการรับรู้โดยตรงและเชื่อถือได้ จิตสํานึกที่บริสุทธิ์ที่ยืนอยู่เหนือสิ่งอื่นใด “ตระหนักรู้ในตนเอง” เป็นเทคนิคหลักที่โยคีเรียนรู้ในการทําให้การทํางานของจิตใจสงบลงจนกระทั้งบรรลุผล

บทที่ 2 ว่าด้วยวิถีโยคะ(Sadhana Pada) อันประกอบด้วยมรรค 8 ประการ

1. ยมะ (Yama) การควบคุมทางสังคมหรือค่านิยมทางจริยธรรม 5 อย่าง คือ
   • อหิงสา (Ahimsa ) ไม่เบียดเบียน ทำลายชีวิต การแก้ปัญหาโดยไม่ใช้ความรุนแรง
   • สัตยะ (Satya) การไม่พูดโกหกง
   • อัสเตยะ (Asteya) ไม่ลักทรัพย์
   • พรหมจรรยะ (Brahmacharya) ไม่ประพฤติผิดในกาม
   • อปริคระหะ (Aparigraha) การไม่ถือครองวัตถุเกินความจำเป็น
2. นิยมะ (Niyama) การปฎิบัติตาม วินัย ข้อควรปฏิบัติ 5 ประการ 
   • เศาจะ (Shaucha): ความสะอาด
   • สันโตษะ (Santosh) อิ่มใจ พอใจกับสิ่งที่มี
   • ตปะ (Tapa) ความอดทน
   • สวาธยายะ (Swadhyaya) ความหมั่นเพียรศึกษา
   • อิศวรประณิธานะ (Ishwara pranidhan) ความเคารพต่อพระเจ้าเพื่อเป็นหนทางสู่การดับจิต
3. อาสนะ (Asana)  การบริหารร่างกาย และดูแลร่างกายให้มีสุขภาพที่ดีขึ้น
4. ปราณายามะ (Pranayama) กำหนด ควบคุมลมหายใจ
5. ปรัตยาหาระ (Pratyahara) คือ สำรวมอินทรีย์ทั้ง 5 ได้แก่ รูป รส กลิ่น เสียง และสัมผัส
6. ธาราณา (Dharana) มีสติ หัวข้อของรักษาจิตใจ
7. ธยานะ (Dhyana) “การไตร่ตรอง ไตร่ตรอง” ปฏิบัติธรรม  และ “การทำสมาธิที่ลึกซึ้งและเป็นนามธรรม”
8. สมาธิ (Samadhi) การทำสมาธิรวมเป็นหนึ่งจนเข้าสู่สภาวะที่บริสุทธิ์และมั่นคง

บทที่ 3 ว่าด้วยอิทธิฤทธิ์ที่ได้รับจากการฝึกจิตจนมีพลัง

บทที่ 4 ว่าด้วยไกวัลย หรือ ความหลุดพ้นตามแนวคิดของปตัญชลี

แต่ปตัญชลีไม่ได้เป็นผู้คิดค้นคนแรก เขาได้เรียนรู้ปรัชญาที่เก่าแก่ที่สุดตามประเพณีของอินเดียโบราณนั้นคือสัมคยาจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ชี้ให้เห็นว่าระบบโยคะนั้นได้รับอิทธิพลจากระบบปรัชญาอื่นๆเช่นกัน เริ่มจากผ่านลัทธิฮินดู สู่พุทธศาสนาในยุคแรกและยุคศาสนาเซน

ในยุคต้นกำเนิดของพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าประสูติที่สวนป่าลุมพินี เชิงเขาหิมาลัยเป็นพระราชโอรถของพระเจ้าสุทโธทนะ โดยพระองค์มีพระนามว่าเจ้าชายสิทธัตถะ โดยวันนึงเมื่อพระองค์พระชนมายุ 29 พรรษาได้ทรงเสร็จและทอดพระเนตรเห็นคนแก่ คนเจ็บ คนตาย โรคภัยไข้เจ็บ และสมณตามลำดับ จึงทรงคิดว่าชีวิตของทุกคนต้องตกอยู่ในสภาพเช่นนั้น ไม่มีใครหลีกเลี่ยงได้ จึงได้เสด็จออกผนวชเพื่อค้นหาหนทางหลุดพ้นจากวัฏสงสาร จึงจำเป็นต้องสละเพศผู้ครองเรือน ทรงมุ่งไปที่แม่น้ำคยา แคว้นมคธเพื่อค้นคว้าทดลองในป่าลึก ซึ่งมีโยคีสองท่านคือ อาฬารดาบส กาลามโครตร และอุทกดาบส รามบุตร ก็ทรงเห็นว่าไม่ใช่ทางพ้นทุกข์ตามที่มุ่งหวังไว้ จากนั้นจึงเสด็จไปที่แม่น้ำเนรัญชรา ในตำบลอุรุเวลาเสนานิคม (ปัจจุบันนี้สถานที่นี้เรียกว่า ดงคศิริ) เมื่อบำเพ็ญทุกรกิริยา โดยขบฟันด้วยฟัน กลั้นหายใจและอดอาหาร หลังจากทดลองมา 6 ปี ก็ยังไม่พบทางพ้นทุกข์ จึงทรงเลิกบำเพ็ญทุกรกิริยา และประทับที่โคนต้นโพธิ์ด้วยอาการอันสงบ ท่าปัทมาอาสนะ ตั้งมั่นที่จะละทิ้งร่างกายนี้แต่จะไม่ละทิ้งอาสนะนี้หากปราศจากการรู้แจ้ง การสร้างการเชื่อมต่อทางกายภาพและจิตวิญญาณเหล่านี้วางร่างกายที่จุดตอบโต้นําไปสู่การสร้าง “หฐโยคะ” Hatha Yoga

หฐโยคะ (Hatha Yoga) คืออะไร

ตำแหน่งของท่าทางหรืออาสนะเรียกว่าหฐโยคะ ประกอบด้วย Asanas (ท่าทางของร่างกาย) และ Pranayama (มารยาทของร่างกาย) เป็น 1 ในสาขาโยคะทั้งหมด หะฐะโยคะ จะใช้ศิลปการบริหาร ร่างกาย ภายใต้การควบคุมของจิตใจ เกิดความสมดุลของพลังด้านบวกและด้าน เทคนิคการทําให้บริสุทธิ์ เป้าหมายที่สําคัญที่สุดของหฐโยคะคือการเตรียมการสําหรับการบรรลุขั้นตอนสุดท้ายของโยคะที่เรียกว่า “Samadhi” ซึ่งได้รับความนิยมจนถึงปัจุบัน คำว่า “หะธา” ตามที่นักวิจัยสันนิษฐานว่าประกอบด้วยสององค์ประกอบ: “ฮ่า” – ความคิดและ “ท่า” – พลังชีวิต

ยุคสมัยใหม่

ช่วงศตวรรษที่ 19 ได้มีการฟื้นฟูโยคะในอินเดียโดยผู้ปฏิบัติชาวอินเดียที่มีชื่อเสียงหลายท่าน รวมถึงสวามี วิเวกอนันดา (Swami Vivekananda) เขาเป็นนักฤษณะเป็นบวชชาวฮินดูที่มีความรู้ ความสามารถเป็นเลิศ เขาได้กับรามากฤษณะ ที่วิหาร ดัคชิเนสชวาร์ (DAKSHINESWAR) ได้เรียนรู้แนวทางในการนั่งสมาธิแบบ รามากฤษณะ สมาธิ  ซึ่งจากคำบอกเล่า  เป็นการนั่งสมาธิแบบอิ่มสุข และ ร่างกายแทบจะไร้ความรู้สึกใดๆ จึงเกิดความศรัทธาจนกระทั้งได้เสียชีวิตจึงขึ้นเป็นผู้นำลัทธิของ รามากฤษณะ และแนะนำโยคะไปสู่ชาวตะวันตก ชิคาโก ประเทศอเมริกา ในปี ค.ศ 1893

ในปี ค.ศ 1894 เขาก่อตั้งสมาคม Vedanta ของนิวยอร์กซึ่งยังคงมีอยู่ เขาได้ปรับแนวคิด ให้เหมาะกับความต้องการและความเข้าใจของผู้ชมชาวตะวันตก องค์ประกอบสําคัญในการปรับตัวของเขาในศาสนาฮินดูคือการแนะนํารูปแบบ “สี่โยคะ” (Four yogas) คือ

1.กรรมโยคะ (Karma Yoga) การปฏิบัติทางจิตวิญญาณของ “การกระทำที่ไม่เห็นแก่ตัวเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น” ชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ เป็นหนึ่งในสามเส้นทางสู่การปลดปล่อยจิตวิญญาณในศาสนาฮินดู 

2. ภักติโยคะ (Bhakti Yoga) มุ่งเน้นไปที่ความจงรักภักดี ความเสียสละ  และอุทิศในต่อเทพส่วนบุคคล เป็นหนึ่งในสามเส้นทางสู่การปลดปล่อยจิตวิญญาณในศาสนาฮินดู 

3. ราชาโยคะ (Raja-Yoga) เป็นโยคะที่เน้นการเข้าฌาณเพื่อทำให้เกิดสมาธิ ตามหลักของ โยคะสูตรของปตัญชลี

4. ญานะโยคะ (Jnana-Yoga)“เส้นทางแห่งการตระหนักรู้ในตนเอง” การปฏิบัติทางจิตวิญญาณ  เมื่อรู้ว่าอะไรไม่จริง ก็สละสิ่งนั้น เน้นความเป็นจริง เป็นหนึ่งในสามเส้นทางสู่การปลดปล่อยจิตวิญญาณในศาสนาฮินดู 

ในช่วงปี ค.ศ 1920-1930 มีการพัฒนาของหฐโยคะ เน้นในด้านของอาสนะคือท่าทางของร่างกาย เป็นที่นิยมในรูปแบบของการออกกำลังกาย. และมีการเปิดโรงเรียน Hatha Yoga ในไมซอร์(Mysore) ประเทศอินเดีย ในปี 1924 และมีการเขียนหนังสือเกี่ยวกับ หฐโยคะมากขึ้นมากกว่า 200 เล่ม

จากการเผยแพร่โยคะไปทางตะวันตก Indra Devi เปิดสตูดิโอโยคะของเธอในฮอลลีวูดในปี 1947 หลังจากนั้นครูชาวตะวันตกและอินเดียจํานวนมากได้กลายเป็นผู้บุกเบิกทําให้หฐโยคะ ได้รับความนิยมและได้รับผู้ติดตามหลายล้านคน ตอนนี้มีหลายโรงเรียนใน Hatha Yoga ที่สอนรูปแบบที่แตกต่างกันทั้งหมดมุ่งเน้นไปที่แง่มุมที่แตกต่างกัน

ปัจจุบันมีการกำหนดวันโยคะสากล (International Day of Yoga) ตรงกับวันที่ 21 มิถุนายนของทุกปี เริ่มโดยนายกรัฐมนตรีของประเทศอินเดีย เสนอต่อสหประชาชาติ เพื่อให้คนทั่วโลกเห็นถึงประโยชน์ของการฝึกและ เป็นการบำบัดทั้งร่างกายและจิตใจ โดยเริ่มเมื่อปี ค.ศ 2015 เป็นต้นมา

ประวัติโยคะในประเทศไทย

ตามตำราราฤาษีดัดตน วัดโพธิ์คาดว่าเป็นที่รู้จักตั้งแต่สมัยราชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก มหาราช โดยมีการสร้างรูปปั้นฤาษีดัดตนในรูปแบบต่างๆ แต่ไม่แพร่หลายนักจนกระทั้งสมัยราชการที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าอยู่หัว ได้มีการบูรณะรูปปั้นฤาษีดัดตนในรูปแบบต่างๆ ประมาณ 80 ท่า ทำให้ประชาชนได้ทราบมากขึ้นโดยสื่อถึงการบริหารร่างกายเพื่อบำบัดอาการต่างๆ

ในประเทศไทยเริ่มเผยแพร่อย่างจริงจังช่วง พ.ศ. 2468-2469 จนกระทั้งปี พ.ศ.2499 อาจารย์ชด หัสบําเรอ ได้เปิดสตูดิโอสอนโยคะและเผยแพร่ในประเทศไทยโดยเน้น ซึ่งเขาได้ศึกษาเรียนรู้จากบรมครูสวามี ศิวะนันทะ เมืองฤษีเกศ (Rishikesh) ทางภาคเหนือของประเทศอินเดียโดยเริ่มแรกเขามีปัญหาสุขภาพเล็กน้อยและได้พูดคุยกับบรมครูสวามี ศิวะนันทะ และเริ่มต้นการฝึกโดยทางอาหารมังสวิรัติ ภายใต้แนวคิดที่ว่า โยคะ สามารถ ช่วยบำบัดได้ทั้งร่างกายและจิตใจ ความเจ็บป่วยต่างๆทางด้านสุขภาพของเรา ส่วนใหญ่มาจากสภาวะของจิตใจไม่สมบูรณ์ ถ้าเรามีสภาวะของจิตใจที่สมบูรณ์แข็งแรง สุขภาพร่างกายของเราก็จะแข็งแรงสมบูรณ์ด้วยเช่นกัน ซึ่งโยคะนั้นตอบโจทย์เหล่านี้ได้เป็นอย่างดี

จะเห็นได้ว่าประเทศไทยก็มีการฝึกโยคะอย่างแพร่หลายในปัจจุบันทั้งสถาบันและสอนแบบส่วนตัวเพื่อประโยชน์ทางด้านร่างกายและจิตใจ โดยความเห็นส่วนตัวคิดว่าเป็นสิ่งที่ช่วยทำให้เรามีสติ สมาธิ และสงบ อีกทั้งทำให้ร่างกายยืดหยุ่น แข็งแรงเป็นอีกอย่างนึงที่น่าสนใจและสามารถทำได้ทุกเพศ ทุกวัย